Nấm mốc cần ba thứ để mọc: độ ẩm, chất hữu cơ để ăn, và nhiệt độ phù hợp. Ở khí hậu Việt Nam, hai thứ sau gần như luôn có sẵn — nên toàn bộ việc chống mốc quy về kiểm soát thứ nhất.
Ngưỡng độ ẩm
Mốc bắt đầu phát triển thuận lợi khi độ ẩm không khí vượt khoảng bảy mươi phần trăm và duy trì lâu. Ở mức trên tám mươi thì nó mọc nhanh.
Một chiếc ẩm kế rẻ tiền là khoản đầu tư đáng giá — nó cho biết khi nào cần hành động, thay vì đoán.
Ngày nồm và cách xử lý ngược đời
Miền Bắc có hiện tượng nồm: không khí ẩm nóng tràn về gặp nền nhà và tường còn lạnh, hơi nước ngưng tụ trên bề mặt. Sàn nhà đổ mồ hôi, tường ướt, đồ đạc bám nước.
Phản xạ thường thấy là mở toang cửa cho thoáng. Đây là làm ngược. Không khí ngoài trời lúc đó đang ẩm hơn trong nhà, mở cửa là đưa thêm hơi nước vào để nó tiếp tục ngưng tụ.
Cách đúng trong ngày nồm:
- Đóng kín cửa, kể cả cửa sổ.
- Bật máy hút ẩm nếu có. Không có thì bật điều hòa chế độ khô.
- Lau sàn bằng khăn khô, không dùng nước.
- Chờ trời hửng và khô hẳn rồi mới mở cửa thông gió.
Hạ ẩm trong ngày thường
- Thông gió khi trời khô — mở cửa vào buổi chiều nắng, đóng lại khi trời ẩm.
- Bật quạt hút ở bếp và nhà tắm, và bật thêm mươi phút sau khi xong việc — hai phòng này là nguồn hơi nước lớn nhất trong nhà.
- Không phơi quần áo ướt trong phòng kín. Một mẻ quần áo bay hơi vài lít nước vào không khí.
- Kê đồ cách tường và cách sàn để khí lưu thông phía sau. Tủ áp sát tường ngoài là chỗ mốc hay xuất hiện nhất.
- Hút ẩm cục bộ — gói hút ẩm trong tủ quần áo, tủ giày, hộp giấy tờ. Rẻ và hiệu quả trong không gian nhỏ kín.
Tìm nguồn ẩm
Nếu một chỗ cứ mốc lại sau khi lau, thường là có nguồn nước chứ không phải do không khí. Ba chỗ đáng kiểm:
- Rò rỉ đường ống trong tường — dấu hiệu là vệt ẩm hình dạng cố định, không đổi theo thời tiết.
- Thấm từ ngoài vào qua tường hoặc mái — thường nặng lên sau mưa.
- Nước mao dẫn từ nền lên chân tường — vệt ẩm chạy ngang ở độ cao thấp.
Ba trường hợp này phải xử lý nguồn. Lau và sơn lại chỉ giấu vấn đề vài tháng.
Khi đã mốc
Với vết mốc nhỏ trên bề mặt cứng: lau bằng dung dịch tẩy pha loãng hoặc giấm, để khô hẳn, rồi tìm và xử lý nguồn ẩm.
Ba lưu ý an toàn:
- Đeo khẩu trang và găng tay — bào tử mốc gây kích ứng đường hô hấp.
- Không trộn chất tẩy chứa clo với các chất tẩy rửa khác, đặc biệt là loại chứa amoniac. Hỗn hợp sinh khí độc.
- Mở cửa thông gió trong lúc làm, dù trời ẩm.
Với đồ vải, đồ xốp hoặc mảng tường lớn đã mốc sâu, lau bề mặt không giải quyết được — sợi nấm đã ăn vào bên trong. Những thứ đó thường phải bỏ hoặc phải bóc ra làm lại.
Hỏi đáp nhanh
Ngày nồm có nên mở cửa cho thoáng không?
Không. Không khí ngoài trời lúc đó đang ẩm hơn trong nhà, mở cửa là đưa thêm hơi nước vào để nó tiếp tục ngưng tụ. Nên đóng kín cửa, bật máy hút ẩm hoặc điều hoà chế độ khô, lau sàn bằng khăn khô.
Độ ẩm bao nhiêu thì mốc bắt đầu mọc?
Mốc phát triển thuận lợi khi độ ẩm không khí vượt khoảng bảy mươi phần trăm và duy trì lâu; trên tám mươi thì mọc nhanh. Một chiếc ẩm kế rẻ tiền cho biết khi nào cần hành động thay vì đoán.
Vì sao một chỗ cứ mốc lại sau khi lau?
Thường là có nguồn nước chứ không phải do không khí — rò rỉ đường ống trong tường, thấm từ ngoài vào, hoặc nước mao dẫn từ nền lên chân tường. Ba trường hợp này phải xử lý nguồn.
Có lưu ý an toàn nào khi diệt mốc không?
Có. Đeo khẩu trang và găng tay vì bào tử mốc gây kích ứng hô hấp, và tuyệt đối không trộn chất tẩy chứa clo với chất tẩy rửa khác — hỗn hợp sinh khí độc.
