Gỗ và da đều là vật liệu có nguồn gốc tự nhiên, nên chúng phản ứng với độ ẩm và nhiệt độ xung quanh. Hiểu điều đó là hiểu gần hết cách chăm.
Gỗ: co ngót theo độ ẩm
Gỗ hút ẩm khi không khí ẩm và nhả ẩm khi không khí khô. Khi hút vào thì nở ra, nhả ra thì co lại.
Vấn đề không nằm ở việc co nở, mà ở tốc độ thay đổi. Chuyển từ ẩm sang khô đột ngột làm bề mặt co nhanh hơn phần lõi, sinh ứng suất và gây nứt.
Từ đó ra các nguyên tắc:
- Không đặt đồ gỗ ngay cạnh cửa gió điều hòa hoặc nơi nắng chiếu trực tiếp cả buổi.
- Không kê sát tường ngoài — tường ngoài dễ ẩm hơn tường trong.
- Tránh để nước đọng trên mặt gỗ; lau khô ngay khi đổ.
Lau chùi đồ gỗ
Khăn mềm hơi ẩm, lau xong lau lại bằng khăn khô. Không dùng nhiều nước, không dùng chất tẩy mạnh.
Với đồ gỗ có lớp phủ sáp hoặc dầu, đánh lại định kỳ vài tháng một lần giúp giữ lớp bảo vệ. Đồ phủ sơn bóng công nghiệp thì không cần, chỉ cần lau sạch.
Một lỗi hay gặp: dùng loại xịt bóng có silicon lâu ngày tạo lớp màng khó xử lý về sau, và làm khó cho việc đánh lại nếu muốn phục hồi.
Mối và mọt
Ở khí hậu này, hai thứ này là nguy cơ thật với đồ gỗ.
Dấu hiệu sớm: bột gỗ mịn dưới chân đồ, lỗ nhỏ li ti trên bề mặt, tiếng động nhẹ trong đêm yên tĩnh, hoặc đường đất nhỏ chạy dọc chân tường.
Phòng bằng cách giữ khô — mối và mọt đều ưa ẩm — không kê gỗ trực tiếp xuống nền ẩm, và kiểm tra định kỳ những chỗ khuất.
Da: cần dầu và cần thở
Da là vật liệu có cấu trúc sợi, cần độ ẩm và dầu tự nhiên để mềm. Quá khô thì nứt, quá ẩm thì mốc.
Cách bảo quản đúng:
- Nhồi giấy mềm hoặc vải vào trong túi, giày để giữ dáng.
- Đựng trong túi vải — loại đi kèm khi mua chính là để dùng cho việc này.
- Để nơi thoáng, không ép sát nhau trong tủ chật.
- Lau bụi bằng khăn khô mềm sau mỗi lần dùng.
- Dưỡng bằng kem hoặc dầu chuyên dụng vài tháng một lần.
Điều tuyệt đối nên tránh: cất đồ da trong túi ni lông kín. Đây là thói quen rất phổ biến vì trông có vẻ sạch sẽ, nhưng nó giữ hơi ẩm bên trong và tạo đúng môi trường cho nấm mốc. Đồ da phải thoáng khí.
Khi đồ da bị ướt
Thấm nhẹ bằng khăn khô, nhồi giấy để giữ dáng, rồi để khô tự nhiên nơi thoáng.
Không hong bằng máy sấy, không phơi nắng, không để cạnh nguồn nhiệt. Da khô nhanh bằng nhiệt sẽ cứng lại và nứt — hỏng nặng hơn nhiều so với việc bị ướt.
Khi khô hẳn thì dưỡng lại bằng kem, vì nước đã kéo đi một phần dầu tự nhiên trong da.
Hỏi đáp nhanh
Vì sao không nên cất túi da trong túi ni lông?
Túi ni lông giữ hơi ẩm bên trong và tạo đúng môi trường cho nấm mốc. Da cần thoáng khí, nên dùng túi vải — loại đi kèm khi mua chính là để dùng cho việc này.
Đồ gỗ nứt là do khô hay do ẩm?
Do thay đổi đột ngột giữa hai trạng thái. Bề mặt co nhanh hơn phần lõi nên sinh ứng suất. Vì vậy nên tránh đặt gần cửa gió điều hoà hoặc nơi nắng chiếu cả buổi.
Đồ da bị ướt thì xử lý ra sao?
Thấm nhẹ bằng khăn khô, nhồi giấy giữ dáng rồi để khô tự nhiên nơi thoáng. Không sấy, không phơi nắng — da khô bằng nhiệt sẽ cứng và nứt, hỏng nặng hơn cả việc bị ướt.
Dấu hiệu sớm của mối mọt trong đồ gỗ là gì?
Bột gỗ mịn dưới chân đồ, lỗ nhỏ li ti trên bề mặt, tiếng động nhẹ trong đêm yên tĩnh, hoặc đường đất nhỏ chạy dọc chân tường.
