Ở khí hậu nóng ẩm, đồ khô là nhóm dễ hỏng theo cách ít ai nghĩ tới — không thối rữa mà bị mọt và mốc.
Mọt từ đâu ra
Thường trứng đã có sẵn trong gạo từ trước khi mua, quá nhỏ để nhìn thấy.
Chúng nở khi gặp điều kiện thuận lợi: ấm và ẩm. Nên việc phòng không phải là ngăn mọt bay vào, mà là làm cho trứng không nở được.
Hai điều kiện cần giữ
Khô. Đây là yếu tố quan trọng nhất. Gạo hút ẩm từ không khí, và ẩm là điều kiện cho cả mọt lẫn mốc.
Mát. Nhiệt độ thấp làm chậm hẳn quá trình phát triển.
Cách đựng
Hộp kín thay vì bao mở. Bao gạo để hở là mời cả ẩm lẫn côn trùng.
Với lượng nhỏ, để ngăn mát tủ lạnh là cách chắc chắn nhất — nhất là với gạo đặc sản mua về để lâu.
Với lượng lớn, đựng trong thùng kín để nơi cao, khô, tránh sát tường và sát nền.
Về các mẹo dân gian
Để vài tép tỏi, lá nguyệt quế, hoặc vỏ quế trong thùng gạo — những cách này có tác dụng xua đuổi ở mức độ nhất định.
Nhưng chúng không thay được việc giữ khô và đựng kín. Coi là bổ sung, không phải giải pháp chính.
Với các loại đồ khô khác
Đậu, lạc, bột, gia vị đều theo nguyên tắc tương tự.
Riêng lạc và các loại hạt có dầu thì thêm một vấn đề: dầu trong hạt bị ôi theo thời gian, tạo mùi khó chịu. Để lạnh làm chậm quá trình này.
Khi đã bị mọt
Sàng bỏ, để nơi thoáng cho khô, rồi đựng kín lại.
Nhưng nếu gạo đã có mùi mốc thì nên bỏ — mốc là vấn đề khác và nghiêm trọng hơn mọt.
Mua lượng vừa phải
Mua nhiều để rẻ hơn chỉ có lợi khi giữ được. Với hộ gia đình nhỏ ở khí hậu ẩm thì mua vừa đủ dùng trong một hai tháng thường kinh tế hơn.
Hỏi đáp nhanh
Mọt gạo từ đâu ra?
Thường trứng đã có sẵn trong gạo từ trước khi mua, và chúng nở khi gặp điều kiện thuận lợi — ấm và ẩm. Nên phòng bằng cách giữ khô và mát.
Cách phòng hiệu quả nhất là gì?
Đựng trong hộp kín, để nơi khô mát. Với lượng nhỏ thì để ngăn mát tủ lạnh là cách chắc chắn nhất.
Các mẹo dân gian có tác dụng không?
Một số có tác dụng xua đuổi ở mức độ nhất định — như để vài tép tỏi hoặc lá nguyệt quế. Nhưng chúng không thay được việc giữ khô và đựng kín.
Gạo đã bị mọt thì xử lý thế nào?
Sàng bỏ mọt, phơi hoặc để nơi thoáng cho khô, rồi đựng kín. Nếu mọt quá nhiều hoặc gạo đã có mùi mốc thì nên bỏ.
